اشاره: درهفته گراميداشت رشادت ها وايثارگري هاي رزمندگان اسلام درهشت سال دفاع مقدس و بزرگاشت نام و ياد 3100 شهيد جاويدان وزارت جهاد كشاورزي وهمچنين بيش از100 نفر شهيد، جانباز، ايثارگر وآزاد. سازمان شيلات ايران روزچهارشنبه مورخ يكم مهرماه سال جاري به پيشنهاد سازمان شيلات ايران وهماهنگي وهمكاري اداره كل روابط عمومي وزارت جهاد كشاورزي بازديد قريب 40 نفر از اصحاب رسانه از دستاوردهاي علمي جهاد گران شيلاتي دراستان گيلان با حضورمعاون وزيرجهاد كشاورزي و رئيس سازمان شيلات ايران، استاندارگيلان، مديران كل، رؤسا، مسئولين ذيربط وهيات همراه صورت پذيرفت. درپايان اين سفرفشرده يك روزه شاهد تحقق دستاورهاي علمي جهادگران شيلاتي در عرصه هاي نبرد پژوهشي، علمي، كاربردي و رقابت پايا پاي اين جهادگران درعرصه هاي جهاني به ويژه ماهيان خاوياري درياي خزر بوده واگر درسالهاي دفاع مقدس فرزندان دلاور اين آب وخاك با نثارجان خويش سربلند وسرافراز از اين آزمون الهي، تاريخ را به نام و ياد عطر دل انگيز خود ثبت نمودند اينك درعرصه هاي گوناگون پيشرفت علمي، به تلاش جهادگرانه خويش ادامه داده و مصداق كلام گهربار حضرت امام (ره) شدند كه درتمامي اين عرصه ها، تاريخ، شما جهاد گران را فراموش نخواهد كرد.
اصحاب رسانه جهت آشنايي با دستاوردهاي علمي شيلات ايران درعرصه هاي تحقيقاتي، پژوهشي، توليدي واجرايي روزسه شنبه مورخ 31/6/88 ساعت 30/14 ازتهران، محل سازمان شيلات ايران عازم بندر انزلي گرديدند.
در روز بازديد وقبل ازشروع برنامه كاري، دكترعلي نقي سرپناه معاون وزيرجهاد كشاورزي و رئيس سازمان شيلات ايران با حضور درجمع خبرنگاران اعزامي اعم ازمطبوعات، صدا وسيما، مجلات تخصصي وخبرگزاري ها ضمن عرض خيرمقدم ازحضور اصحاب رسانه و زحماتي كه درعرصه فعاليت هاي شيلاتي متحمل مي شوند تشكر و قدرداني نموده ودرفضايي صميمانه با تبريك آغازهفته دفاع مقدس و گراميداشت نام و ياد رزمندگان اسلام خاطرنشان نمودند كه همه ما تمامي پيشرفت ها، دستاوردها وحيات خويش را مديون رهبري امام خميني (ره)، رهنمودهاي مقام معظم رهبري، جان فشاني ها، وپايمردهاي شهيدان، رزمندگان اسلام، جانبازان، ايثارگران و آزادگان مي دانيم و بايد قدردان اين موهبت الهي باشيم، وي در ادامه به نقش حساس و خطير رسانه ها درعرصه هاي اطلاع رساني اشاره و افزودند: تحقق تلاش ها و نمايش اقتدار و دستاوردهاي اجرايي، علمي، تحقيقاتي وپژوخشي عرصه شيلات جمهوري اسلامي ايران زماني درمعرض افكارعمومي قرارمي گيرد كه شما عزيزان رسانه ها با حضور گرم خويش اين حجم عظيم كاري هاي انجم شده را اطلاع رساني نموده و بنده به سهم خويش ازيكايك شما عزيزاني كه قبول زحمت نموده و با كمترين توقع وفقط در راستاي عشق و علاقه به پيشرفت كشورهمواره درگوشه، گوشه ميهن اسلامي متعهدانه ومجدانه، آگاهي رساني را به منصه ظهور مي رسانيد وهمه ما را درانجام وظايف خويش همراهي و ياري مي نمائيد تشكر وقدرداني مي نمايم واميدوارم دراين سفر يك روزه فشرده با بخشي از فعاليتهاي جهادي شيلات ايران آشنا واينجانب به عنوان يك خدمتگزار كوچك كشور، ملت و شما عزيزان درتمامي بازديدها درخدمت هستم.
وي درادامه خوشامدگويي از زحمات روابط عمومي وزارت جهاد كشاورزي، موسسه تحقيقات شيلات، اداره كل شيلات گيلان، كارشناسان، مديران ونيزهيات همراه اعزامي از تهران قدرداني نمودند.
ساعت 30/8 صبح مورخ يكم مهرماه 88 نخستين بازديد از پژوهشكده تحقيقات آبزي پروري (آبهاي داخلي) واقع دربندر انزلي آغاز و دربدو ورود هيات، رياست اين پژوهشكده با حضور درجمع اصحاب رسانه ضمن خوشامدگويي، به طورخلاسه تاريخچه اي از اين پژوهشكده و نحوه اجرا وفعاليتهاي انجام شده را بيان وافزودند: پژوهشكده تحقيقات آبزي پروري آبهاي داخلي با سابقه بيش از80 سال فعاليت تحقيقاتي وپژوهشي، نخستين مجموعه تحقيقاتي در زمينه شيلات وآبزي پروري دركشورمحسوب شده كه درمجاورت دو رودخانه مهم نهنگ
رو گاو، پير بازار قرارگرفته و ازلحاظ موقعيت جغرافيايي به دليل دسترسي آسان به درياي خزر وتالاب بين المللي انزلي يكي ازمناسب ترين مكان ها براي فعاليت هاي تحقيقاتي به شمار مي رود.
اين پژوهشكده تا سال گذشته 123 پروژه تحقيقاتي مصوب را با موفقيت به اتمام رسانده و ضمن همكاري با دانشگاه هاي كشور موفق گرديده 109 پروژه تحقيقاتي دانشجويي را درمقاطع مختلف اعم ازكارشناسي ارشد و دكترا اجرا نمايد. اين پژوهشكده شامل گروه هاي تخصصي تكثير وپرورش، ژنتيك واصلاح نژاد، اكولوژي آبهاي شيرين وبهداشت وبيماري هاي آبزيان بوده و ايستگاه هاي تحقيقاتي آن عبارتند از: ايستگاه تحقيقاتي تالاب بين المللي انزلي، سفيد رود وتكثيرپرورش آبزيان دريايي و در راستاي انجام وظايف اين پژوهشكده داراي يك گروه تخصصي پشتيباني علمي تحت عنوان گروه برنامه ريزي و اطلاعات علمي مي باشد وكاركنان اين پژوهشكده درمقاطع دكتراي تخصصي، كارشناس ارشد، كارشناس وساير رده ها مي باشند. شناخت محيط هاي آبي وانواع گونه هاي آبزي، تعيين مناطق زيست بوم و پراكنش انواع آبزيان، جمع آوري و شناسايي ماهيان آبهاي داخلي ونمونه هاي بنتوز وپلانكتون، بررسي فون درياي خزر، تالاب ها و رودخانه هاي حاشيه آن، بررسي تغييرات و نوسانات ذخاير ماهيان استخواني و كيلكا وتعيين ميزان كمي وحجم توده زنده، تعيين استانداردهاي زيستي صيد و تعيين حداكثرمحصول قابل برداشت، بررسي اثرات سموم وآلاينده ها بر روي آبزيان و زيست بوم آبزيان، حفظ نسل و بازسازي ذخايرگونه هاي درحال انقراض دريايي، بررسي، مطالعه و انتخاب گونه هاي آبزيان اقتصادي به منظور تكثير وپرورش، تعيين زي فن تكثيرمصنوعي گونه هاي جديد آبزي، مديريت علمي، مجتمع ها و مراكزتكثير وپرورش ماهي، تحقيق در زمينه تهيه غذاي زنده و غذاي مصنوعي مناسب واقتصادي، كشت وپرورش آبزيان با روشهاي جيد ومدرن اقتصادي، كشت آبزيان درمخازن آبي كشاورزي، پرورش تركيبي آبزيان رايج، گونه هاي جديد پرورشي، تحقيق در زمينه اقتصاد آبزيان، ارزيابي ژنتيكي جمعيت هاي گوناگون آبزيان با استفاده ازنشانگرهاي مولكولي به منظور بررسي هاي فيلوژنتيكي، بررسي و مطالعه سيتوژنتيك انواع آبزيان به منظور تهيه كاريوتايپ كروموزوهي، دو رگ گيري از ماهيان استخواني و احياي قابليت هاي ژنتيكي. اصلاح نژاد گونه هاي اقتصادي آبزيان به منظور افزايش توليد در واحد سطح، شناسايي وجدا سازي ژن هاي با ارزش درآبزيان و انتقال ژن، ايجاد بانك اسپرم ماهيان استخواني، بررسي وشناسايي عوامل بيماري زا درآبزيان، تعيين مديريت بهداشتي مجتمع ها و مراكزتكثير، پرورش و مزارع آبزي پروري، بررسي وتحقيق روشهاي مناسب واقتصادي درمان بيماري هاي ماهيان گرم آبي وسرد آبي، بررسي وتحقيق روشهاي حاصل ازتكثيرمصنوعي رهاسازي شده به دريا، تعيين استانداردهاي مصرف داروهاي شيميايي و... ماحصل كار اين پژوهشكده مي باشد كه به طورخلاصه به تعدادي ازمهمترين پروژه هاي اجرا شده درسالهاي گذشته و دستاوردهاي علمي حاصل ازآن اشاره مي گردد.
تعيين بيوتكنيك تكثير و پرورش ماهي سيم، سوف، كولمه، ماش و سس ماهي درياي خزر طراحي وكاربرد مدل مناسب تور پياله اي درصيد كنال ماهيان درياي خزر، بررسي پراكنش، حجم توده زنده، روش صيد خرچنگ دراز درياي خزر، هيدرولوژي و هيدروبيولوژي حوزه جنوبي درياي خزر، بررسي جامع شيلاتي رودخانه سفيد رود، هيدرولوژي و هيدروبيولوژي تالاب انزلي، شناسايي گونه اي وتهيه اطلس پلانكتون هاي تالاب انزلي، بررسي آلودگي هاي نفتي وفلزات سنگين حوزه جنوبي درياي خزر، مبارزه بيولوژيك با شانه دار مهاجم درياي خزر، مبارزه بيولوژيك، حلزون هاي ميزبان واسط انگل ديپلوستوموم با استفاده ازلاي ماهي، كشت توام ماهي كپور و برنج، تكثير وپرورش شاد ميگوي آب شيرين به صورت تك گونه اي وچند گونه اي با كپورماهيان چيني و...
پس ازطرح سوالات وپاسخگويي كارشناسان پژوهشكده، دكترسرپناه رئيس سازمان شيلات ايران به درجمع حاضران درپژوهشكده اظهارداشت: اين پژوهشكده داراي پژوهشگران، محققين وكارشناساني بسيار توانا و درسطح جهاني است كه علاوه بر انتشار مقالات علمي و ارايه ديدگاههاي ارزشمند تحقيقاتي آنان تعدادي از اين عزيزان به عنوان مرجع و رفرنس مطالعات وپژوهش هاي شيلاتي علاوه درايران درعرصه ها جهاني باعث افتخار در گستره شيلات وآبزيان بوده و مي باشند.
در دومين مرحله از بازديد اصحاب رسانه، مركزملي تحقيقاتي فرآوري آبزيان ( يونيدو) وابسته به موسسه تحقيقات شيلات ميزبان بازديد كنندگان بود. در ابتدا پس ازاستقبال وخوشامدگويي توسط مهندس سيد عبد الرسول ارشد رئيس اين مركز، دكترسرپناه درسخناني كوتاه اظهارداشت: بحث عرضه، فرآوري ومصرف آبزيان يكي ازمهمترين مباحث درعرصه سلامت، تغذيه و امنيت غذايي آبزيان درجامعه مي باشد و دراين مكان شما اصحاب رسانه، تمامي مراحل حمل ونقل استاندارد آبزيان، فرآوري، پخت، آماده شدن و بسته بندي مناسب با حداقل ضايعات را مشاهده خواهيد كرد كه به همت تمامي تلاشگران اين مركز به منصه ظهور رسيده است وشما خبرنگاران دربحث اطلاع رساني اين توليدات بهداشتي وسالم كه ارمغان تندرستي را براي آحاد جامعه را به دنبال داشته است ونقش مهمي را برعهده داريد.
در ادامه رئيس مركزبا تشكر ويژه ازحضور دكترسرپناه دراين مركز، با ارايه آماري از متوسط مصرف سرانه درماهي كشورهاي پيشرفته، درحال توسعه ومقايسه آن با امارمصرف آبزيان دركشور، احداث، بهره برداري و توليدات اين مركز را گامي مهم و ارزنده در ارتقااي مصرف آبزيان سالم وبهداشتي دانست وخاطرنشان ساخت ما معتقديم همه چيز ازماهي است و در بحث تندرستي آحاد جامعه ماهي همه چيز است، پروتئين، املاح معدني، ويتامين ها و ساير عناصر وتركيبات گوشت ماهي علاوه بر تأمين يك غذاي سالم براي افراد، بنابر توصيه ها و ديدگاههاي پزشكان ومتخصصان تغذيه نقش به سزايي در رشد داشته و ازبسياري ازبيماري ها به ويژه بيماري هاي قلبي- عروقي جلوگيري مي كند.
سيد عبدالرسول ارشد در ادامه ضمن تشكر مجدد ازخبرنگاران مطبوعات و صدا وسيما، از حضور دلگرم كننده وصميمانه دكترسرپناه معاون وزيرجهاد كشاورزي و رئيس سازمان شيلات ايران تشكر وقدرداني نمودند واظهارداشت: بدون شك حضور رئيس سازمان شيلات ايران به همراه خبرنگاران همه ما را در ادامه وظايف خويش كه چيزي جز تأمين بهداشتي و سالم فرآورده هاي مختلف ومتنوع آبزيان دركشورنيست بسيار ياري خواهد نمود و انشاء ا... در آينده اي نه چندان دور اين فرآورده هاي آبزيان علاوه برتأمين مصارف داخلي، ارزآوري مناسبي را در راستاي صادرات براي كشور عزيزمان ايران به ارمغان آورد.
بازديد ازساخت وساز و مراحل پيشرفت فيزيكي نخستين بازاربين المللي عرصه آبزيان اميد گيلان و پايانه صادرات آبزيان واقع درجاده رشت- خمام با حضور مهندس قهرماني چايك استاندار استان گيلان ومعاونين، مديرعامل و رئيس هيات مديره بانك صادرات استان، رئيس اتحاديه تعاوني هاي ماهي استان، رئيس سازمان جهاد كشاورزي استان، مديركل شيلات استان، فرمانده يگان حفاظت آبزيان شيلات گيلان و ساير كارشناسان ذيربط از مكان هايي بود كه بسيارمورد توجه اصحاب رسانه قرارگرفت. اين پروژه كه از دوسال قبل ودر زمان مديركل دكترسرپناه درشيلات گيلان كلنگ زني شده بود علاوه بر ساماندهي بازارعرصه و مصرف محصولات آبزي درسطح استان واحداث رستوران دريايي وهمچنين به عنوان پايانه صادراتي محصولات آبزيان به خارج ازكشور، نقش بسيارمهمي دراشتغال زايي، تأمين امنيت شغلي صيادان و آبزي پروران، تضمين خريد و عرصه آبزيان همگام و همسو با آخرين فناوري هاي روزشامل بهداشت، رعايت الزامات كدكس و حصب، EEC، و بسته بندي هاي مدرن و توليد فرآوري هاي متنوع با توجه به ذائقه گوناگون مصرف كنندگان درسطح استان گيلان به ويژه با توجه به قطب توريستي گيلان براي مسافران وميهمانان استان كه از داخل وخارج ازكشور دراين مسير تردد مي نمايند در آينده اي نه چندان دور درسطح جهان با ارزآوري سودآور ومناسب نقش مهمي ايفاء خواهد نمود و نگارنده بر اين اعتقاد است با توجه به حمايت ها و پشتيباني استاندارمحترم گيلان از فعاليتهاي شيلاتي استان اين طرح اجرايي به عنوان الگوي ساير استان ها كه توليدات شيلاتي دارند مي تواند گسترش كشوري داشته باشد.
دراين مرحله از بازديد مهندس قهرماني چابك استاندار استان گيلان طي سخناني اظهارداشت: هفته بزرگداشت دفاع مقدس ونام و ياد رزمندگان 8 سال جنگ تحميلي را تبريك عرض نموده و ما هرگز خاطره رزم دليرانه و دلاورانه رزمندگان اسلام، شهداي جنگ تحميلي، ايثارگران، جانبازان و آزادگان وخانواده معظم آنان را فراموش نخواهيم كرد وامنيت، آسايش، آرامش وكارهاي عظيم سازندگي را پس ازدفاع مقدس مديون فداكاري هاي اين عزيزان مي دانيم و خشحال هستم كه اين تبريك را درجمع شما عزيزان رسانه هاي ارتباط جمعي كه به دعوت و تلاش دكترسرپناه معاون ومحترم وزيرجهاد كشاورزي و رئيس سازمان شيلان ايران عرض مي كنم به ويژه كه دكترسرپناه فرزند برومند سرلشكر شهيد تقي سرپناه هستند كه در استان گيلان در سمت هاي تحقيقاتي و مديركل شيلات استان گيلان درخدمت ايشان بوديم و دراين هفته دفاع مقدس ياد و خاطره شهيد سرلشگر تقي سرپناه كه از دلاوران جبهه هاي نبرد درهشت سال دفاع مقدس بودند وسايرشهداي والامقام استان و لايي وحماسي گيلان را گرامي داشته و دكترسرپناه فرزند برومند ايشان هم اينك از افتخارات وگنجينه هاي علمي كشور درعرصه سازندگي و شيلات ايران بوده و اميدواريم با كمك رئيس سازمان شيلات ايران اهداف عاليه اي را كه در استان درخصوص فعاليت هاي شيلاتي در دستور كار قرار دارد به سرانجام برسانيم.
مهندس قهرماني در ادامه اظهارداشت: استان گيلان قابليت هاي فراواني در زمينه بخش كشاورزي و به ويژه شيلات وآبزيان دارا است و بنده يكي ازحاميان بسيارعلاقمند اين فعاليتها هستم و علاوه برتخصيص حدود 30 ميليارد ريالي قبلي درخصوص مركزعرصه آبزيان وپايانه صادراتي محصولات آبزي استان گيلان كه درسطح كشورمنحصربه فرد است. در خصوص اعتبارات مورد نيازآينده ازهرگونه مساعدتي دريغ نخواهم كرد و قول مي دهم تلاش و كار از شما عزيزان شيلاتي، حمايت هاي مالي ومعنوي از استانداري گيلان نيز به صورت جدي و مستمر از اين گونه ها فعاليت ها انجام خواهد شد. استاندار گيلان از دكترسرپناه درخواست نمود هرگونه فعاليت و پروژه شيلاتي كه دراستان گيلان در دستور كار جاري و آينده قراردارد را پيگيري نموده تا استانداري دركار گروههاي تخصصي اعتبارات مورد نياز پروژه ها را تصويب وتخصيص هزينه ها را درسرفصل هاي مربوطه بودجه به ويژه درآغاز برنامه پنجم توسعه دولت انجام دهد.
مهندس قهرماني چابك استاندارگيلان با اشاره به سرمايه گذاري و احداث مراكز پرورش ماهيان خاوياري درسواحل استان گيلان ومشاركت سرمايه گذاران داخلي وخارجي دراين پروژه ها، اظهارداشت: دهكده هاي پرورش ماهيان خاوياري در استان گيلان را مورد حمايت ويژه قرارخواهم داد چرا كه اعتقاد دارم كه پروژه هاي پرورش ماهيان خاوياري به حفظ و بازسازي ذخاير اين گونه هاي ارزشمند درياي خزر كمك شايان توجهي خواهد نمود و علاوه براشتغال زايي وكاهش فشار برذخاير منحصربه فرد ماهيان خاوياري درياي خزر، ارزآوري و بازارهدف خارج ازكشور را براي ايران به ارمغان خواهد آورد و دانش آموختگان رشته هاي مختلف شيلاتي دراين دهكده ها ساماندهي شده و مطمئن باشيد درآمد حاصل از گوشت و خاويار ماهيان پرورشي در زمينه فعاليت هاي شيلاتي استان سرمايه گذاري خواهد شد.
استاندارگيلان حضوراصحاب رسانه دراستان گيلان دراولين روز مهرماه روز بازگشايي مدارس را فرصتي بسيار گرانبها براي سايرمسئولين اجرايي استان برشمرد و ادامه داد. از اين فرصت هاي حضور دلسوزانه و عاشقانه خبرنگاران حوزه هاي مختلف اعم از صدا و سيما، شبكه جهاني سحر، مطبوعات، مجلات تخصصي، خبرگزاري ها، مسئولين بايد بهترين استفاده و بهره برداري را داشته باشند.
وي با تشكر ويژه ازدكترسرپناه براي برنامه ريزي تورمطبوعاتي، اصحاب رسانه را بازوان قوي مسئولين اجرايي برشمرد وگفت: بدون شك دستاور اين سفر براي استان گيلان بسيار سودمند بوده وشيلات استان مي تواند از اين فرصت بهترين دستاورد را درعرصه
اطلاع رساني ملي داشته باشد. دكترسرپناه رئيس سازمان شيلات ايران طي سخناني درجمع حاضرين ازحضور وعنايت خاص مهندس قهرماني استاندارگيلان تشكر وقدرداني نمود و اظهار اميدواري كرد بدون شك حمايت ها وعلاقه ويژه استاندار محترم گيلان مي تواند چشم انداز رو به توسعه و رشد را براي شيلات استان به ارمغان آورد كه جا دارد دراين جمع سپاسگزاري خود و خانواده بزرگ شيلات را تقديم ايشان نمايم وجهادگران شيلاتي دراين جمع براين عهد خويش استوارخواهند بود كه با تلاشي مضاعف و با اميد به آينده اي بهتر، از هرگنونه كمك كارشناسي، علمي، تخصصي دراستان دريغ نخواهند نمود.
مجتمع تكثير وپرورش ماهيان خاوياري شهيد دكتربهشتي رشت واقع درسد سنگر آخرين مرحله بازديد اصحاب رسانه بود كه مورد استقبال بازديد كنندگان قرارگرفت.
دكترسرپناه معاون وزيرجهاد كشاورزي و رئيس سازمان شيلات ايران درآغاز بازديد طي سخناني درخصوص اهميت ماهيان ارزشمند خاوياري درياي خزراظهارداشت: همان گونه كه شما عزيزان مستحضر هستيد درياچه خزر حدود 5 تا 7 ميليون سال پيش از درياي پونتيك كه داراي آبي لب شور بود، جدا گرديد ويك تورفتگي داخلي درمرز قاره آسيا و اروپا مي باشد كه بزرگترين درياچه جهان نام گرفته است و مساحتي حدود 390 هزاركيلومتر مربع دارد و در اواخر دوره مرز مزوزوئيك و اوايل پاليوسن درياي تتيس درجاي فعلي درياي سياه و خزر قرار داشت و در اواسط پاليوسن اين دو دريا از هم جدا گرديدند.
وي درادامه اظهارداشت: درياي خزر را مي توان با توجه به عمق به سه قسمت تقسيم نمود، بخش شمالي يا كم عمق حدود 6-5 متر كه قريب 80 هزاركيلومتر مربع وسعت دارد، بخش مياني با عمق متوسط 180 متر و وسعت 138 هزاركيلومتر مربع و بخش جنوبي با عمق متوسط بيش از1045 متر كه 168 هزار واندي كيلومترمربع وسعت دارد. حدود 130 رودخانه به اين دريا مي ريزند و300 كيلومتر مكعب آب را سالانه وارد اين دريا مي كنند. ولگا با بالاترين دبي 80 درصد، اورال 5 درصد، گورا 6 درصد و رودخانه هايي كه ازخاك ايران سرچشمه مي گيرند بقيه آب ورودي به اين درياچه را تأمين مي كنند به دليل ورودي آبهاي شيرين، درقسمت شمالي شوري آب حدود يك گرم درليتر است ولي در وسط درياچه به 10 تا 11 گرم درليتر مي رسد. از وسط به سمت جنوب شوري آب به 14 تا 137 گرم در ليتر افزايش پيدا مي كند وهمچنين شوري ازغرب به شرق و ازسطح به عمق نوسانات افزاينده اي دارد.
متوسط دماي آب دريا طي سال 9/15 تا 17 درجه سانتي گراد است واختلاف دماي آب بين سردترين نقطه در شمال دريا و گرم ترين نقطه درجنوب آن در زمستان تنها 4 درجه سانتي گراد است، حال آن كه اين اختلاف درتابستان به 16 درجه سانتي گراد مي رسد. تنوع زيستي اين دريا و مناطق ساحلي آن از با ارزش ترين اكوسيستم هاي جهان به شمار مي رود و بسياري ازگونه هاي آبزي آن بومي هستند ومي توان گفت ازاكثر گروه هاي اصلي جانوري كه درجهان يافت مي شود حداقل يك نماينده دراين يا منطقه وجود دارد كه يكي ازمهمترين گونه هاي موجود درآن ماهيان خاوياري هستند كه تقريباً 85 درصد جمعيت جهاني اين گونه ارزشمند را دربرگرفته است.
درتقسيم بندي، درياي خزر در گروه درياهاي مولد جاي دارد زيرا سالانه حدود 7/cc ميليون تن توليدات اوليه كربني دارد كه 9/50 درصد درشمال و وسط دريا و41 درصد آن دربخش جنوبي آن مي باشد. براساس گزارش 1994 تعداد گونه هاي درياي خزر و منابع طبيعي آن عبارتند از: فتيولاپلانكتون ها 450، زئوپلانكتون ها 315، فيتوبنتوزها 64، زئوبنتوزها 379، ماهي ها 126، پستانداران و گونه هاي بومي ماهي 115 وپستانداران 1 مي باشد كه منظور فك درياي خزر مي باشد.
در درياي خزر شش گونه ازماهيان خاوياري وجود دارد كه پنج گونه مربوط به جنس اسپينرها و فقط يك گونه مربوط به جنس هوسو مي باشد.
مراحل زندگي ماهيان خاوياري ازمرحله جنيني شروع و پيش لاروي كه تا زمان شروع و تغذيه فعال ادامه مي يابد. لارو نوزادي كه دراين مرحله شروع به مهاجرت به سمت پايين است رودخانه مي كند جوان كه به آن مرحله قبل از رسيدگي جنسي مي گويند و بالغ كه در اين دوره مي توانند توليد مثل كنند.
چالباش، ازون برون يا دراكول، قره برون، شيپ، فيل ماهي از ماهيان ارزشمند درياي خزر بوده كه تاكسونومي، پراكنش، رفتار وتغذيه هر يك داراي ويژگيها وتنوع خاصي درعرصه خود مي باشد. لذا به منظور بازسازي ذخاير و حفظ و ازدياد نسل اين گونه هاي ارشمند سازمان شيلات ايران در مراكز تكثير ماهيان خاوياري خود دراستان هاي شمالي ازجمله گيلان ماهيانه ميلون بچه ماهي خاوياري تكثير و در درياي خزر رها سازي مي كنند و دراين مجتمع ماهيان مولد پس از رسيدن به مرحله آمادگي تكثير به طريق مصنوعي با استفاده از بهترين كارشناسان وامكانات تكثير و درحوضچه هاي ونيرو تا زمان آماده سازي براي رها سازي نگهداري وتغذيه شده و افتخار شيلات ايران حفظ و بازسازي اين گونه ماهيان ارزشمند مي باشد و درساليان اخير نيز با دراختيار گذاشتن بچه ماهيان خاوياري در مزارع پرورشي بخش خصوصي ازجمله استان هاي گيلان، مازندران، گلستان، قم و... شاهد استحصال خاويار و گوشت ماهيان خاوياري وعرصه آن دربازار مصرف بوده ايم. در ادامه رئيس سازمان شيلات ايران طي انجام كار عملياتي نسبت به ميكروسزارين عملي يك قطعه ماهي خاوياري 70 كيلويي اقدام نمود كه بسيار مورد توجه حاضرين قرارگرفت.
دكترسرپناه در اين عملي جراحي ميكروسزارين به طورعلمي وعملي درجمع حاضرين در آزمايشگاه مجتمع تكثير وپرورش ماهيان خاوياري با استفاده از ريز جراحي به طوري كه به ماهي خاوياري لطمه و صدمه اي وارد نشود استفاده و خاويار و تخمك هاي زنده ماهي خاوياري را درمانيتور رنگي متصل به ابزار ميكروسزارين را كه درسطح جهان فقط چند كشور وازجمله ايران موفق به انجام اين مهم شده اند را به طور زنده مورد ارزيابي قراردارد.
لازم به ذكراست درساليان گذشته براي خاويارگيري به منظور تكثيرمصنوعي اين گونه ماهيان مولد، متأسفانه حيات دوباره وبازگشت به زندگي را نداشتند ولي با عمل ميكروسزارين علاوه برتخمك گيري به موقع، با بخيه زدن بر روي شكم ماهي، ماهي مورد جراحي حفظ بقاء شده و در مراكز تكثيرنگهداري شده و ضمن بقاي حيات خويش، مي تواند طي چند دوره خاويار دهي داشته باشد و مولدين نيزبا حفظ ارزش اقتصادي شان در امر بازسازي ذخاير درياي خزر نقش مهمي را برعهده دارند، اين دستاور علمي كه توسط رياست سازمان شيلات ايران و با حضور مشتاقانه خبرنگاران وكارشناسان و... انجام شد بسيار مورد توجه حاضرين قرارگرفت وحسن ختاهي برگوشه اي از دستاوردهاي علمي سازمان شيلات ايران بود.

علیرضا کیهان پور