به گزارش خبرنگار مهر در رشت، مدیرکل شیلات گیلان در این ارتباط از فعالیت سه مرکز مهم تکثیر و رهاسازی انواع ماهیان در استان خبر داد و گفت: سازمان شیلات براینکه منابع ظرفیت بچه ماهیان در سطح دریا را تکثیر و تولید کند، چندین مرکز را در سطح استان گیلان، مازندران و گلستان ایجاد کرده است.
هادی رفیعی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: این مراکز با هدف تکثیر و رهاسازی انواع بچه ماهیان به ویژه ماهی سفید که به عنوان شاخص ماهیان استان و همچنین انواع ماهیان خاویاری و چندین گونه که در حال انقراض هستند مثل ماهی سیم و سوف ایجاد شده است.

سه مرکز تکثیر و رهاسازی انواع ماهیان در گیلان فعال است

مدیرکل شیلات گفت: استان گیلان دارای سه مرکز تکثیر ماهی شامل شهید انصاری ( انواع ماهیان سفید و سیم)، مرکز شهید بهشتی ( ماهیان خاویاری ) و یک مرکز نیزدر زمینه ماهی سفید و سوف فعال است.
به گفته وی، هرساله 200 میلیون بچه انواع ماهی به دریا رها سازی می شود.
رفیعی همچنین در پاسخ به سئوالی مبنی براینکه در حال حاضر چند درصد صید در دریای خزر وابسته به تکثیر ماهیان خزری است، افزود: بین 80 تا 85 درصد متاثر از این رها سازی است.
وی در پاسخ به سئوالی مبنی براینکه هر ساله 200 میلیون قطعه بچه ماهی در دریا رها می کنید، آیا هیچ برآوردی دارید چند درصد از این فعالیتها به نتیجه می رسد، یاد آور شد: بین 10 تا 15 درصد نتیجه در برداشته است.

دیدگاه مراکز تکثیر و بازسازی ذخایر ماهی باید سیستمی‌ و اکولوژیکی باشد

یک استاد دانشگاه نیز در این زمینه گفت: دیدگاه مسئولان مراکز تکثیر و بازسازی ذخایر ماهی در کشور باید سیستمی‌ و اکولوژیکی باشد بطوریکه با در نظر گرفتن تعیین توان تولید و بهره ‌مندی از فرصتهای تحقیقاتی شیلات باید به تکثیر و بازسازی ذخایر آبزیان پرداخت.
شعبانعلی نظامی افزود: رودخانه ‌ها همانند رگهای حیاتی برای دریا عمل می‌ کنند و باید شرایط مناسب محیط زیست آبزیان در رودخانه‌ ها فراهم کرد.
وی همچنین بر تکثیر گونه ‌های مختلف آبزیان نظیر سیاه ماهی و رهاسازی لارو ماهی در رودخانه ‌ها تاکید کرد.
به هر حال اغلب ماهیان استخوانی دریای خزر جزو ذخایر و منابع ساحلی محسوب می‌ شوند و به ‌طور طبیعی از ذخایر بسیار بالایی برخوردار نیستند، این ماهیان به راحتی تحت‌ تأثیر فشار صید بیش از حد، تغییرات و نوسانات شدیدی را نشان می ‌دهند و به سرعت با کاهش جمعیت روبه ‌رو می ‌شوند.
بنابراین مهمترین دلیل کاهش جمعیت آنها صید بی ‌رویه است که بدون در نظر گرفتن قوانین بوم شناختی و بازگشت جمعیتی انجام می ‌شود.
دومین عامل ورود سالانه حدود 500 تن ازت و 50 تن فسفر است که باعت شکوفایی جلبکی و پیر شدن تالاب انزلی می ‌شود این عامل به همراه ورود آزولا (سرخس آبزی غیربومی) سبب کاهش اکسیژن محلول آب شده که در نهایت باعث تلف شدن ماهیان اقتصادی و نوزادان آنها می‌ شود.
عامل دیگر افزایش انواع رسوب از جمله زباله‌ها، مواد آلی حاصل از تولیدات گیاهی و سایر مواد مجاز و غیرمجاز در بستر تالاب است که باعث از بین رفتن محلهای تخم‌ ریزی ماهیان در تالاب انزلی شده است.
و دست آخر، آلودگی بیش از حد تالاب انزلی است که شامل انواع آلاینده ‌ها ازجمله پسابها و فاضلابهای کشاورزی، صنعتی (شیمیایی، نساجی، سلولزی و ساختمانی)، خانگی و زباله‌ ها‌ست.
صاحبنظران و کارشناسان شیلاتی معتقدند: راه حل این مشکل چیزی جزء کنترل جمعیت انسانی، کنترل انواع آلودگی ‌ها و کنترل صید مجاز و غیرمجاز و همچنین احیای تالاب انزلی نیست.

کاهش چشمگیر ماهی سفید به‌ عنوان یک فاجعه زیست‌ محیطی

به ‌طور کلی، آبهای گیلان برای رشد و تکثیر طبیعی ماهی‌ سفید مناسب‌ تر است، در گذشته نیز بیشترین آمار صید و تراکم ماهی سفید از تالاب انزلی بوده است، علت انتخاب سواحل جنوبی خزر به ویژه انزلی، از سوی این ‌گونه علاوه بر شرایط فیزیکی، وفور مواد غذایی و وجود محلهای مناسب تخم‌ ریزی بوده است.
براساس آمار موجود در دهه ‌های 1330 و 1340 فرم پائیزه ماهی سفید که یکی از مهمترین و ارزشمند ‌ترین ماهیان اقتصادی دریای خزر محسوب می‌ شود، بیش از 30 هزار تن در تالاب انزلی صید شده است، اما به مرور زمان با نوسانات آب تالاب انزلی، افزایش صید ماهیان مولد و افزایش آلودگی، ذخایر ماهی ‌سفید در فرم پائیزه به تدریج کاهش یافت تا اینکه از آمار صید تجاری خارج شد و بطور رسمی در خطر انقراض قرار گرفت و شیلات ایران مجبور شد، برای جلوگیری از انقراض این ‌گونه به تکثیر مصنوعی آن تن در دهد.
طی این فعالیت تحقیقاتی از طریق صید مولدان، نگهداری و سازگاری آنها با محیط مصنوعی، آماده ‌سازی‌ برای تکثیر مصنوعی و تکثیر مصنوعی از طریق هورمون ‌تراپی، در تابستان 1386، نزدیک به سه میلیون بچه ماهی سفید فرم پائیزه در وزن‌ های یک تا سه گرم تولید و در تالاب انزلی رها سازی شد.
ماهی سفید یکی از با ارزشترین ماهیان اقتصادی در سواحل جنوبی دریای خزر است که با صید افزون بر ‪۹ ‬ تا‪ ۱۰‬هزار تن در سال بیش از ‪۶۰‬ درصد صید ماهیان استخوانی در دریای خزر را به خود اختصاص می ‌دهد.
با هدف حفظ تنوع زیستی نژادهای مختلف ماهی سفید و جلوگیری از نابودی ذخایر فرم پائیزه در دریای خزر پروژه بین‌المللی تکثیر مصنوعی ماهی سفید ازسوی پژوهشکده تحقیقات آبزی پروری آبهای داخلی به اجرا درآمده است.
این طرح تحقیقاتی با هدف تکثیر مصنوعی فرم پائیزه ماهی سفید به منظور بازسازی ذخایر و افزایش توان تولید دریای خزر و بهبود وضعیت اقتصادی شیلاتی در سواحل جنوبی خزر انجام شده است.
طرح تحقیقاتی تکثیر مصنوعی ماهی سفید در چهار مرحله صید و آماده ‌سازی مولدین، تکثیر مصنوعی مولدین، پرورش لاروهای بدست آمده و رها سازی بچه ماهیان انجام شده است.
در مرحله اول این تحقیق، طراحی و ساخت ابزار و ادوات صید مولدین، انتخاب محل صید مولدین در مسیرهای اصلی مهاجرت این ماهی در تالاب انزلی، طراحی و ساخت قفس‌ های شناور نگهداری مولدین، صید مولدین فرم پائیزه و نگهداری مولدین در قفس‌های شناور مستقر در تالاب انزلی و استخرهای خاکی ایستگاه تحقیقات شیلاتی سفید رود انجام شد.
در مرحله تکثیر مصنوعی مولدین، هورمون تراپی مولدین ماهی سفید به میزان سه ‬تا‪ چهار ‬میلی گرم بر کیلوگرم وزن بدن و تکثیر مصنوعی به روش خشک انجام می ‌شود.
ماهی سفید دارای دو جمعیت مختلف شامل فرم " پائیزه" و فرم " بهاره" است. فرم پائیزه این ماهی از اواسط پائیز و فرم بهاره از اواسط اسفند ماه از دریا به رودخانه‌ های منتهی به آن مهاجرت می‌ کنند تا در مکانهای مناسب تخم‌ ریزی کنند.
ماهی سفیدهای فرم پائیزه پس از ورود به تالاب انزلی و رودخانه‌ های منتهی به آن تا رسیدن به مرحله رسیدگی جنسی در آنجا باقی می ‌مانند ولی غالب آنها به دلایل صید بی‌ رویه، آلودگی آب و نبود محیط های مناسب تخم‌ ریزی موفق به تولید مثل طبیعی نمی ‌شوند که در نتیجه اکنون جمعیت آنها به شدت رو به کاهش است.

 " سوف " از ماهیان استخوانی دریای خزر در خطر انقراض نسل 

ماهی سوف یکی از ماهیان استخوانی دریای خزر است که به علت خطر انقراض نسل آن ، تکثیر و پرورش این ماهی به منظور رها سازی در رودخانه های حاشیه جنوبی دریای خزر برای احیاء نسل آن در دریای خزر از سال 1368 در مرکز تکثیر و بازسازی ذخایر ماهیان دریایی دکتر یوسف پور سیاهکل آغاز و تا سال گذشته تعداد یک میلیارد و 152 میلیون و901 هزار و 340 قطعه بچه ماهی سوف از سوی این مرکز تولید و رها سازی شده است.
مرکزتکثیر و بازسازی ذخایر ماهیان دریایی  یوسف پور سیاهکل تنها مرکز تولید و تکثیر ماهی سوف در حاشیه جنوبی دریای خزر است و برنامه تولید آن برای ماهی سوف در سال جاری تعداد 14 میلیون قطعه بوده است که با تلاش و کوشش پرسنل زحمتکش این مرکز تولید و رها سازی آن از تاریخ یکم خرداد ماه سال جاری با نظارت و همکاری پژوشکده آبزی پروری کشور آغاز و خوشبختانه تا تاریخ هفدهم خرداد ماه سال جاری افزون بر 14 میلیون قطعه در تالابهای چونچنان و سیاه درویشان و چمخاله رها سازی شده است.
همچنین هرساله تعدادی از بچه ماهیان سوف تولید شده پس از رسیدن به سقف برنامه، برای مبارزه با ماهیان هرز در اختیار مراکز پرورش بچه ماهی بخش خصوصی استان گیلان و سایر استانها قرار می گیرند.

طرح ملی تکثیر مصنوعی ماهی سوف به روش هورمون تراپی انجام شد

مدیرکل شیلات گیلان از اجرای موفقیت آمیز طرح ملی تکثیر مصنوعی سوف به روش هورمون تراپی در مرکز تکثیر و بازسازی ذخایر ماهیان دریای در شهرستان سیاهکل خبر داد.
هادی رفیعی افزود: با هدف بهبود کار و استفاده از شیوه های نوین برای تکثیر و پرورش ماهیان، در سال جاری به صورت آزمایشی تکثیر کاملا مصنوعی ماهی سوف با استفاده از هورمون و هیپوفیز در مرکز تکثیر و بازسازی ذخایر دکتر یوسف پور سیاهکل با موفقیت انجام شد.
وی اظهارداشت: پس از عمل تخم کشی و لقاح تخمها مراحل انکوباسیون تخم نیز در داخل انکوباتورهای ویس انجام شده و لاروهای حاصله به استخرخاکی برای پرورش نهایی انتقال یافتند.
مدیرکل شیلات گیلان ادامه داد: در انجام این عمل فاکتورهای مختلفی نظیر دوز تزریق، ساعت جواب دهی، چگونگی شستشوی تخم و رفع چسبندگی و همچنین فاکتورهای خونی و هورمونهای جنسی پس از تزریق و هنگام تخم کشی مورد بررسی قرار گرفت.
وی اظهار امید واری کرد: با استفاده از نتایج به دست آمده در این روش، سال آینده شاهد تغییر در روند تکثیر این ماهی در استان باشیم.

ذخایر " ماهی سیم " دچار صدمات جبران ناپذیری شده است

" ماهی سیم " یکی دیگر از ماهیان با ارزش و اقتصادی دریای خزر است که مصرف ‌کنندگان اصلی آن مردم بومی استان گیلان و به ویژه شهر رشت هستند، این‌ گونه، بومی استان گیلان بوده و گرایش زیادی به آب شیرین دارد.
در گذشته ماهی سیم دارای ذخایر قابل توجهی بوده اما به‌ دلیل برداشت بی‌ رویه و از بین رفتن مکانهای تخم‌ ریزی، ذخایر این ماهی دچار صدمات جبران ناپذیری شده است.
این ‌گونه در تالاب انزلی و حوزه آبریز آن، سواحل لنگران، به‌ ندرت در سامور، رود اترک و سفید ‌رود تا سد سنگر مشاهده می‌ شود. با توجه به کاهش ذخایر این گونه، شیلات ایران تکثیر مصنوعی آن را در دستور کار خود قرار دارد.

تولید لارو ماهی سیم  از طریق تکثیر مصنوعی  

رئیس مرکز تکثیر ماهی شهید انصاری با اعلام اینکه شیلات گیلان نخستین بار در کشور لارو ماهی سیم را از طریق تکثیر مصنوعی ‏تولید کرده است، گفت: تا پارسال ماهی سیم به روش نیمه مصنوعی تکثیر و رهاسازی می شد اما با دست یابی به روش هورمون تراپی، امسال حدود 15 تا 20 میلیون قطعه لارو ماهی سیم به روش مصنوعی مطلق تولید و در تالاب انزلی و رودخانه سفیدرود رهاسازی شده است.
صمد درویشی پیش بینی کرد: حدود 10 تا 15 درصد این لارو ها پس ازسه تا چهار سال به سن بلوغ برسند.
وی افزایش بهره وری و امکان پرورش ماهی سیم در استخر ها را نیز از دیگر مزایای تکثیر مصنوعی این گونه دانست.
درویشی با اشاره به اینکه تا سال 1313 هر سال بیشتر از یک هزار 500 تن ماهی سیم در گیلان صید می شد، گفت: به دلیل آلودگی های زیست محیطی، صید بی رویه ورشد گیاهان مزاحم از جمله آزولا نسل این ماهی در دهه 60 نابود و از تور صید صیادان حذف شد.
رئیس مرکز تکثیر و پرورش ماهی شهید انصاری، صید 100 تن ماهی سیم را در چهار سال گذشته نتیجه تکثیر و بازسازی این گونه دانست و افزود: با دست یابی به روش تکثیر مصنوعی مطلق در سالهای آینده شاهد تولید و صید انبوه این ماهی خواهیم بود.
وی یاد آورشد: ماهی سیم از گونه های حوزه جنوبی خزر به ویژه گیلان است.
به هر حال فرآورده های دریایی یکی از مهمترین منابع تأمین پروتئین حیوانی در کشور است که با کاهش میزان برداشت از دریاها توجه مسئولان به پرورش آبزیان در آبهای داخلی معطوف گشته و با توجه به افزایش روز افزون جمعیت، برنامه ریزان و دست اندرکاران بمنظور بهره برداری از امکانات موجود علاوه بر صید ماهی از منابع دریایی، بهره گیری از امکانات موجود در داخل کشور بمنظور تولید ماهی و افزودن آن به سبد غذایی مردم را مد نظر قرار داده اند.