اهداف عمدهء پرورش خامه ماهي با ميگو ميتوان به موارد زير اشاره نمود :
1– فراهم آوردن بستر سالم و تميز جهت تغذيه و زيست ميگو
2 – توليد ماهي به عنوان يك محصول جنبي
3 – افزايش ميانگين وزني ميگو و درصد بازماندگي ميگو
4 – كاهش هزينه آماده سازي در سالهاي بعد و بهبود مديريت آب
زادآوری و پرورش سنتی میگوی دریایی از سال 1960 در کشور های آسیایی ( ژاپن . هند . تایوان. تایلند. فیلیپن. مالزی. اندونزی...) و آمریکا ( ایالت تگزاس . تگزاس. می سی سی پی)و استرالیا متداول شد . زاداوری و پرورش میگوی در ایران صنعت تازه ای است و در سال 1360 با احداث یک کارگاه تکثیر و پرورش در غرب شهرستان مینا در بندر کلاهی شرق بندر عباس شروع به کار کرد.بدلیل مشکلات هر صنعتی در ابتدای شروع به کار با مشکلات زیادی همراه بود و از سال 1370
با فعال شدن بخش خصوصی و واگذاری زمین های ساحلی رشد قابل ملاحظه ای در این صنعت ایجاد شد.هم اکنون در چهار استان ساحلی (هرمزگان.خوزستان. بوشهر.سیستان . بلوچستان)کارگاه های تکثیرو پرورش میگو های دریایی بصورت سنتی فعال بوده و تولید از 3 _5/0تن در هکتار دارند.
خامه ماهي كه نام علمي آن chanos chanosاست يكي از ماهي هاي با ارزش دريايي آبهاي گرم است كه داراي تحمل شوري بسيار بالايي است و از گونه هاي يوري هالين ميباشد. دورهء رسيدگي جنسي اين ماهي بسيار طولاني است لذا مولد سازي آن بسيار مشكل و دشوار است لذا بچه ماهي به دليل رژيم كياه خواري ؛ با مصرف جلبك ها و زي شناوران گياهي مرده و همچنين ضايعات غذاي ميگو قادر است تا در حفظ شرايط زيست محيطي ميگو و كاهش عوامل استرس زاكاملاً موءثر واقع باشد.بچه ماهي با وزن 10 گرم از بخش كلاهي شهرستان ميناب در استان هرمزگان به استان بوشهر انتقال داده می شودرها سازي گرديد كه در پايان دوره پرورش ؛ ميگوهاي برداشت شده از استخر هاي داراي ماهي از ميانگين وزني وتوليد بسيار خوبي نسبت به استخر هاي بدون ماهيبرخوردار بودند و نيز حجم خاك سياه در آنها نيز بسيار كم گرديده بود . در طول دوره پرورش نيز دراستخرهاي داراي ماهي هيچ گونه لب لب يا جلبك رشته اي مشاهده نگرديد و با توجه به رشد مناسب ماهي ؛ در نهايت مي توان با ترويج پرورش توام آن با ميگو ؛ به توليد جنبي ماهي نيز دست يافت.
مقدمه
با توجه به كاهش روزافزون ذخائردريایی ونيازمردم به تغذيه از آبزيان وافزايش مصرف سرانه آن مي طلبد كه متخصصين علوم شيلاتي بدنبال برنامه ريزي مطلوب جهت بهره برداري مناسب از منابع آبهاي داخلي واراضي مستعد براي امر تكثير وپرورش ماهي وميگوباشد.در حاليكه تكثير وپرورش جهاني ميگو از قدمت بيش از 50 سال تجربه عملي وعلمي برخورداراست اين حرفه در كشور ما در زمره فعاليتهاي نوپا وجديد قرارداردكه درحقيقت نزديک به يك دهه است كه پرورش اين آبزي بعنوان يك فعاليت توليدي در ايران مطرح شده است . اگر چه طول اين مدت كوتاه مي نمايد اما دستاوردهاي حاصل از تلاشهاي انجام شده دراين مدت و مطالعات و تحقيقات چندساله اخيربقدری چشمگيربوده است که توانسته توسعه پرورش ميگو در ايران را از برخي جهات تسريع وتاكنون توانسته جايگاه ويژه اي درصادرات غيرنفتي در كشور پيدا نمايد وسالانه ميزان ارزآوری بالايي را عايد كشور عزيزمان گرداند. اما ميتوان باتمهيدات و ارائه راهكارهاي مفيد روند كنوني توليد را افزايش ودرصد بيشتري سود نصيب توليد كنندگان کرد يكي ازاين راهها پرورش توام خامه ماهي با ميگو در استخرهاي پرورش ميگواست که باعث افزايش درصد بازماندگي ، كاهش FCR وپاکيزگی محيط وايجاد بستر مناسب ودرمجموع به منظور بهينه كردن شرايط زيستي ودستيابي به بازدهي بيشتر از استخرهاي مزارع ميگو نقش اساسي ايفاءکند.
شرایط انتخاب سایت و مزرعه پرورش میگو
با توجه به اينكه در حال حاضرامكان تكثيرگونه خامه ماهي در كشور وجود ندارد وصيد بچه ماهي عموما"از محيط طبيعي صورت ميگيرد
1- ميزان علاقمندي وآگاهي صاحب مزارع به امر پرورش توام ماهي وميگو.
2- مجتمعهاي كه داراي آب شوربوده ودماي آب دردوره پرورش از 20 درجه سانتيگرادپايين نباشد.
3- اولويت به مزارعي است كه حداقل دومين سال پرورش ميگودر آن صورت گرفته باشد.
4- درجه حرارت آب استخرهاي تحت پوشش بين 22-40 درجه سانتيگراد است.
5- خصوصيات فيزيكي شيميايي آب استخرها بايد بگونه اي باشد كه براي پرورش ماهي مناسب باشد.
حمل و انتقال پست لارو
امروزه حمل محموله هاي آبزيان به صورتهاي مختلف هوايي و زميني صورت ميگيرد. شكل انتقال در هر دو مورد بستگي دارد به فاصله مركز تكثير از محل پرورش، مدت زماني كه پست لاروها در راه هستند و تراكم كيسهها و همچنين سن پستلاروها،هرچه زمان حمل پست لاروها و يا فاصله هچري ازمزرعه پرورش بيشتر باشد بايد سن پست لاروها بيشتر،تراكم را بايدكمتر درنظرگرفت و براي بستهبندي از كيسههاي پلاستيكي استفاده ميكننددرحمل ونقل درمسافتهاي طولاني بهتر است كه دما تا حدود 22ـ20 درجه سانتيگراد پايين آورده شده با اصل محل سوخت و ساز بدن موجود پائين آورده شده ومصرف اكسيژن كمترميشود.لذا باتراكم ثابت زمان طولانيتري را ميتواند تحمل كند. براي بستهبندي حدود 3/1 تا 4/1 حجمكننده آب را در آن ريخته ميشود و آنگاه به تعداد موردنظر پشت لارو اضافه كرده و بقيه حجم كيسه با اكسيژن پرميشود درب كيسه محكم بسته شد و براي مسافتهايي طولاني كيسهها در جعبههاي استايروفوم قرارميگيرند تا از صدمات احتمالي و سوراخ شدن و تبادل حرارتي با محيط خارج جلوگيري شود همچنين بهتر است كه مقداري از حدود 50ـ250 گرم درخاك اره آغشته و درروزنامه پيچيده شودآنگاه پلاستيك كوچكي بستهبندي شده در جعبه استايروفوم و در كنار بستهاي لارو قرار گيرد تا در طول ميسر از افزايش دماي پست لاروها جلوگيري شود بهترين دماي انتقال پست لارو زماني است كه دماي هوا پايين است كه ساعات اوليه بامداد 3 تا 7 صبح پيشنهاد ميشود در طي حمل پست لاورها بايد دقت شود كه احتياط كامل صورت گيردكه تكانهابه حداقل برسد و در نهايت استرس حاصل از حمل و نقل كاهش يابد.
مهندس رضا خزني - كارشناس صيد و بهره برداري آبزيان