سگها حيوانات بسيار باهوشي هستند. آنها در طول تا ريخ همراهان با وفاي انسانها بودهاند. دوستي انسان و سگ سابقهاي 14000 ساله دارد. انسان اوليه از اين حيوان براي امر شكار و محافظت ازخود
و املاكش استفاده ميكند و بتدريج وابستگي به سگ نه تنها در امور مر بوط به تغذيه و امرارمعاش، بلكه در ساير موارد همچون تفريح و ورزش عميقتر ميشود. اگر شما سگ را بعنوان حيوان خانگي خود برگزيدهايد و يا احيانآ قصد اين كار را داريد، بد نيست نكاتي را در مورد بهداشت این حیوان بدانید.
پوشش خارجي و موهاي حيوان:
براي رسيدگي به بهداشت پوست و موي سگتان، نياز به يك برس يا شانه داريد، اين برس يا شانه ترجيحآ نبايد داراي دندانهاي نوكتيز باشد. برسهاي نايلوني بدليل ايجاد الكتريسته ساكن و سخت بودنشان توصيه نميشود در عوض استفاده از برسهايي كه از جنس مو ميباشند، بسيار مفيد است. رسيدگي به وضعيت پوشش خارجي و بهداشت آن در سگهايي كه داراي موهاي پرپشت بوده و اصطلاحآ مو بلد و پشمالو ميباشند، داراي اهميت بخصوصي است زيرا اين نوع سگها اساسآ نياز به آرايش و بهداشت بيشتري دارند و در ضمن سگها داراي ريزش موي فصلي نيز ميباشند كه در اين فصول رسيدگي به وضعيت موها و در واقع شانه زدن مر تب و مداوم آنها اهميت دو چنداني دارد.
چنانچه برس زدن موهاي سگ بطور منظم و مرتب صورت بگيرد، معمولا آنها نياز چنداين به استحمام و شستشو ندارند. مگر اينكه داراي موهاي بلند و پشمالو با پوشش خارجي سفيد رنگ باشند. بايد از شستشوهاي بيش از حد و بيدليل اجتناب كنيد زيرا اينكار باعث خشكي موها و خشن شدن آنها خواهد شد. البته در مواردي كه سگ شما دچار بيماريهاي پوستي باشد، شستشوي مكرر آن با شامپوهاي طبي بلامانع است در هر حال براي شستن سگها بايد از شامپوهاي مخصوص استفاده كنيد، براي اين منظور ميتوان از شامپو بچه استفاده كرد. آبي را كه براي استحمام بكار ميبريد، بايد قبلا دمايش را كنترل كنيد. بعد از اينكه پوست و موي حيوان كاملا بوسيله آب خيس شد، تمم بدن را با شامپو آغشته نماييد و بعد از كمي مالش آب را به سطح بدن حيوان به شكل اسپري پخش كنيد. در موقع حمام دادن سگ بايد مواظف باشيد كه آب وارد چشم و همينطور گوش حيوان نشود. ذكر اين نكته نيز الزامي است كه چنانچه سگ را از ابتداي تولگي به حمام كردن عادت بدهيد، وي از اين عمل لذت خواهد برد و بنابراين شستشوي آن كار سادهاي خواهد بود.
براي خشك كردن حيوان در صورت مناسب بودن هوا، آن را در مقابل آفتاب قرار دهيد. در غير اينصورت ميتوانيد از خشككن برقي و سشوار استفاده كنيد. در هر حال مالش دادن با حوله بدليل اينكه باعث نمدي شدن موهاي حيوان ميشود، توصيه نميگردد.
بهداشت ناخن:
ميزان رشد ناخن در نژادهاي مختلف فرق ميكند ولي در مورد سگهايي كه روي زمين سخت راه نميروند و در واقع ناخنهاي آنها در تماس با سطوح سخت سائيده نميشود، چشمگيرتر است. رشد بيش از حد ناخن ممكن است باعث پيچش آن به سمت پنجه و فرو رفتن آن به داخل بالشتك كف پا شده و در نهايت موجب عفونت عمقي آن شود.
مشكل ديگر ناخنهاي دراز اين است كه گاهي اوقات آنها در تماس با زمين ميشكنند و چون اين شكستگي معمولا در قاعده ناخن، جايي كه عروق و اعصاب در آن قرار دارند، اتفاق ميافتد بدنبال آن خونريزي و درد رخ خوا هد داد. براي كوتاه كردن ناخنها از ناخنگيرهاي مخصوص استفاده كنيد. متداولترين اين ناخنگيرها، ناخنگيرهاي گيوتيني هستند. در موقع كوتاه كردن ناخن بايد مراقب باشيد كه قسمتي را كه به رنگ صورتي كمرنگ است (بدليل داشتن عروق خوني) برنداريد، زيرا اين كار باعث خونريزي خواهد شد در ضمن هرگز از قيچيهاي معمولي براي كوتاه كردن ناخنها استفاده نكنيد. سعي كنيد سگها را از تولگي به كوتاه كردن ناخن عادت دهيد. كوتاه كردن ناخن انگشت پنجم بدليل اينكه اين انگشت داراي رشد زيادي است اهميت ويژهاي دارد و غفلت از آن مشكلساز خواهد شد. ذكر اين نكته نيز الزامي است كه در مورد ناخنهاي سياه رنگ و تيره براي جلوگيري از برداشتن بيش از حد ناخن و بروز خونريزي متعاقب آن، تنها قسمت برگشته و قلاب مانند نوك نا خن را برداريد.
بهداشت دندان:
دندانهاي سگ به مراقبت و تميز شدن مرتب نياز دارند. در غير اينصورت پلاكهاي دنداني و بيماري لثه در انتظار آن بوده و متعاقب آن افتادن دندان به وقوع خواهد پيوست. در موارد وقوع اختلالات دنداني از جمله پلاكهاي دنداني، بوي بدي از دهان حيوان خارج ميشود. جرم دنداني به صورت رسوبات نرم يا سفت و به رنگ زرد مايل به قهوهاي بر روي دندان ظاهر ميشود در اين موقع ديگر نميتوان بوسيله مسواك كردن، آن را از سطح دندان جدا ساخت و بايد به دامپزشك مراجعه كرد. بنابراين براي پيشگيري از وقوع پلاكهاي دنداني بايد دندانهاي سگ را مسواك بزنيد. براي اينكار ميتوانيد از تامپوني كه به دور انگشت سبابه پيچيده شده و يا از مسواكهاي نرم مخصوص بچهها استفاده كنيد. ولي هرگز از خميردندانهاي انساني براي مسواك زدن دندان سگ استفاده نكنيد. زيرا تركيبات خمير دندانهاي انساني براي معده سگها مشكلآفرين ميباشد. در صورتيكه به خميردندان مخصوص سگها دسترسي نداريد، ميتوانيد از جوششيريني كه به شكل خمير درآمده استفاده كنيد. معمولا نيازي به مسواك زدن سطح داخل دندانها نيست. بسياري از دامپزشكان بخصوص در كشورمان معتقد هستند كه جويدن و گاز گرفتن اجسام سخت مانند استخوان از شكلگيري پلاك و رسوب دنداني جلوگيري ميكند.
بهداشت گوش:
تميز كردن گوشهاي سگ بهطور ماهيانه الزامي است. مخصوصآ اگر سگ شما از نژادهايي مانند Poodle يا Spaniel ، كه مستعد عفونت و آلودگي گوش هستند، باشد. براي تميز كردن گوش سگتان ميتوانيد از گوش پاككنهاي نرم يا با استفاده از انگشت خود كه به دورش يك پارچه نرم و مرطوب پيچيده شده استفاده كنيد. گوش پاككن و يا انگشت خود را داخل مجراي گوش كرده و آن را در داخل چرخانيده و ترشحات داخل آن را خارج نماييد.
چشم:
در مورد چشمها، همواره بايد مراقب باشيد اجسام خارجي يا اجسامي كه تحريككننده و آزاردهنده چشم هستند، وارد آن نشوند. براي مثال اگر سگ شما از نژادي است كه داراي چشمهاي بزرگ و بيرونزده است، بايد مواظب باشيد موهاي بلند اطراف چشم باعث تخريش آن نشود براي جلوگيري از اينكار ميتوانيد اين موها را كوتاه كنيد در غير اينصورت در اثر تحريكات مداوم توسط اين موها، چشم سگ ممكن است دچار عفونت و التهاب مزمن گردد كه در اين حالت رنگ چشم قرمز و ملتهب بوده و ترشح مختصري در گوشه آن ديده ميشود. در موارد برخورد با چنين التهاباتي ميتوانيد با استفاده از يك تكه پنبه آغشته به آب جوشيده شدهئ سرد، چشم را شستشو بدهيد و در صورتيكه التهاب برطرف نشود و نيز در مواردي مانند پرخوي ملتحمه، تغيير رنگ قرنيه و ترشحات چركي چشم و... حتمآ با دامپزشك خود تماس بگيريد.