گروه اقتصادی-یکی از مهمترین مسائل کشاورزی ایران، موضوع زمین داری و نظام های بهره برداری است.در این خصوص کوچک بودن واحدهای تولید و پراکندگی قطعات اراضی در موارد زیادی برای استفاده از فنون پیشرفته،تجهیز و استفاده از ماشین آلات، بهبود بهره وری آبیاری و توسعه کشاورزی محدودیت هایی را ایجاد می کند و مانع رشد حداکثری می شود؛از این رو تشکیل شرکت های سهامی زراعی با یکپارچه سازی اراضی و یکنواخت سازی کشت، عاملی برای رفع این معضل است و بر این اساس بود که قانون نحوه ایجاد و فعالیت شرکت های سهامی زراعی در سال 1346 به تصویب رسید و در سال 1351 اصلاحاتی در آن انجام شد.

 در این رابطه،مشکل فرهنگ سازی و تخصیص اعتبارات بیشتر  دو موضوع مهمی است که کمتر بدان توجه شده است؛در بخش فرهنگ کشاورزی در ایران سال‌هاست که با مشکلات فراوانی روبه‌رو هستیم و زمان بسیاری برای اصلاح ان نیاز است اما در بخش مشکلاتی که از بخش‌های سیاست‌گذاری و حمایتی آغاز شده  و ادامه دارد،وعده های بسیاری سر داده شده بود که هنوز هم محقق نشده است.

پس از هدفمندی یارانه‌ها موضوع افزایش قیمت حامل‌های انرژی در بخش کشاورزی و خاصه مجموعه‌های کشت و صنعت به مشکلی بزرگ تبدیل شد؛دولت در این راستا پس از هدفمندی  اعلام داشت که از این بخش‌ها حمایت خواهد کرد و مقرر بود تا دولت از محل درآمد‌های هدفمندی به چنین بخش‌هایی کمک‌های بلاعوض در بهینه‌سازی تجهیزات و امکانات‌شان کند و تسهیلاتی هم برای بهبود فعالیت‌هایشان اختصاص دهد که از قرار معلوم این اتفاق نیفتاده است.

در این رابطه مدیر عامل یکی از شرکت های کشت و صنعت خراسان شمالی می گوید: مسئله تامین نقدینگی دغدغه اصلی این شرکت هاست و از سوی دیگر، کشاورزان و دامداران هم برای همکاری با این شرکت ها تمایلی ندارند.

وی که نخواست نامی از وی برده شود،ادامه داد: به غیر از شرکت کشت و صنعت اسفراین که زیرنظر آستان قدس رضوی است،هیچ یک از شرکت های کشت و صنعت استان فعالیت مناسبی ندارد و به جای پیشرفت و سوددهی، با مشکلات ریز و درشت مواجه شده است؛اگر چه فعالیت این شرکت ها تا قبل از انقلاب مناسب بود، اما به دنبال واگذاری آن ها به بخش خصوصی با مشکل مواجه شده اند. به گفته وی، یکی از مشکلات اساسی بخش کشاورزی در خراسان شمالی، خرده مالکی است و عموم مالکان می خواهند که خود، کنترل و اداره ملک را در اختیار داشته باشند زیرا گمان می کنند که با یکپارچه سازی اراضی، دیگر اختیار اراضی خود را نخواهند داشت.

وی افزود: اگر فرهنگ سازی در این بخش به خوبی انجام شود، کشاورزان به این باور می رسند که با فعالیت تحت نظر شرکت های تعاونی زراعی بهره برداری بیشتری را از اراضی کشاورزی خود خواهند داشت و در نتیجه باعث رونق فعالیت این شرکت ها و اشتغال زایی بیشتر می شود.

 تسهیلات مصوب را نمی دهند

داریوش توکلی، مدیرعامل کشت و صنعت زیاران هم در این رابطه با اشاره به اینکه کشت و صنعت زیاران به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های کشت و صنعت خاورمیانه در حال تعطیلی کامل است  به مشکلات نقدینگی این مجموعه تاکید و گفت:امکانات و زیر ساخت‌های ویژه‌ای در مجموعه فراهم است اما به دلیل عدم حمایت دولت و شبکه بانکی رو به تعطیلی کامل گذاشته‌ایم زیرا  مصوبه‌ ای  برای دریافت 3 میلیارد تومان تسهیلات ، با دستور شخص رییس‌جمهور داریم اما بانک کشاورزی با وجود این دستور از سال 86 این تسهیلات را در اختیار ما قرار نداده تا به مرور کارگزاران این مجموعه بیکار شوند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های بالقوه کشت و صنعت و مشکلات فراوان پیش روی این بخش ار وعده دولت ویاد کرد و گفت:قرار بود 30 درصد از درآمد‌های هدفمندی را به ما بدهند که ندادند؛الان نداشتن سرمایه باعث شده تا زیان‌دهی این بخش به مرور افزایش یابد، زیرا پس از هدفمندی یارانه‌ها هزینه‌های ما افزایش محسوسی یافت و هزینه برق ماهانه که در گذشته 3 میلیون تومان در کل مجموعه بود به یک‌باره به 8 میلیون تومان رسید.قیمت گاز را هم با چنین مجموعه‌یی به قیمت کشاورزی حساب نمی‌کنند و هزینه 300 هزار تومانی گذشته برای گاز اکنون به 5/5 میلیون تومان رسید تا علاوه بر مشکلات عدیده‌یی که بر دوش خود می‌بینیم به زیان برسیم.

توکلی توضیح داد:زمانی که مواد اولیه چون ذرت، سویا، برق، گاز و... گران می‌شود یعنی هزینه‌های تولید گوشت، مرغ، تخم مرغ، قارچ و... هم بالا می‌رود اما زمانی که قیمت‌ها اجازه رشد نداشته باشد باعث زیان تولید می‌شود.

زیاندهی و تعطیلی کشت و صنعت زیاران

مدیرعامل کشت و صنعت زیاران ادامه داد: هم اکنون نیمه تعطیل شده ایم زیرا اگر 4 سال پیش 3 میلیارد تومان تسهیلات مصوب ما را داده بودند الان وضع تولید ما این‌گونه نبود و الان با توجه به گرانی دلار و گرانی تجهیزاتی که مورد نیازمان است مجبور نبودیم برای همان کارهایی که می‌توانستیم با 3 میلیارد انجام بدهیم تا 3 برابر هزینه کنیم.

او تاکید کرد: با این روند تا چندی دیگر باید کاملا تعطیل کنیم، زیرا هم‌اکنون به مرز زیاندهی رسیده‌ایم و وزارت جهاد کشاورزی به ما اعلام می‌کند که برای عایق‌بندی و بهسازی مجموعه‌های ما به شرطی 30 درصد هزینه‌ها را می‌دهد که خودمان پرداخت کنیم و پس از اتمام کار به ما پول می‌دهند؛ حال آنکه در نظر نمی‌گیرند که ما تمام مشکل‌مان نقدینگی و سرمایه در گردش است.

توکلی مجتمع کشت و صنعت زیاران طالقان را یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های کشاورزی و صنعتی دانست که با 36 کیلومتر راه آسفالته داخل مجموعه در بخش‌های متعددی فعال است.

او با اشاره به 361 هکتار زمین، 16 سوله مرغداری، 16 هکتار کارخانه ‌دان، 6 سالن پرورش قارچ، سالن‌های پرورش بلدرچین به ظرفیت 100 هزار بلدرچین، 3700 مترمربع سالن صنایع تبدیلی، 2048 مترمربع گلخانه، 16 هکتار باغ انگور گفت: اگر به ما تسهیلات بدهند 4 ماهه می‌توانیم به تولید برگردیم و نیازهای بخش‌های مختلف کشور را تامین کنیم و دیگر نیازی به واردات مرغ یا تخم‌مرغ و سایر محصولات نداشته باشیم اما اگر این اتفاق نیفتد ما هم به تعطیلی کشیده خواهیم شد.

 کشت و صنعت شمال در شرایط خاص

در همین راستا ازسال 87 که کشت و صنعت شمال به تعطیلی کشیده شد وضعیت این مجموعه هنوز به ثبات واقعی نرسیده دوباره مشکلات این مجموعه شروع شده است.

عدم حمایت بیمه‌یی همراه با مالیات سنگین برای این کارخانه موجبات تعطیلی این کارخانه در سال 87 بود اما  این مجتمع با 1200 کارگر یکی از کارخانجات فعال و پویای مازندران و به عنوان دومین تولید‌کننده روغن نباتی در کشور بود که در بهمن 87به تعطیلی کشیده شد و حتی پس از تغییر مدیریت هم از آن زمان تاکنون مشکلاتش حل نشد.

به تازگی هم قوه قضاییه و کمیسیون اصل 90 مجلس پرونده کارخانه کشت و صنعت شمال را در دست بررسی قرار داده و تولید این کارخانه در روزهای اخیر متوقف و کارگران از کار بیکار شدند.

تعداد زیادی از کارگران کشت و صنعت شمال دی ماه سال جاری با تجمع در فرمانداری میاندرود، خواستار رسیدگی مسوولان به وضع تعطیلی این کارخانه شده‌اند.