دامپزشكي از جمله مشاغلي با جاذبههاي زياد است اما متاسفانه از ظرفيت اين قشر مهم به خوبي استفاده نشده و به نظر ميرسد كه اين حرفه در سايه سنگين پزشكي پنهان مانده يا گم شده است.
به گزارش خبرگزاري فارس از تبريز، دامپزشكي يكي از مشاغلي است كه جاذبههاي زيادي در عرصه فعاليت خود دارد و از اين رو كسي كه شغل دامپزشكي را انتخاب كرده است بايد خود را روزانه آماده پاسخگويي به دهها سئوال از علاقمندان به اين علم و البته بيشتر در مورد خصوصيات زندگي حيوانات بكند.
گاهي نيز بايد پاسخگوي سئوالات پزشكي تخصصي و احيانا طرز مصرف داروهاي حتي انساني باشند، هرچند آلودگيهايي هم به آن اضافه ميشود كه البته چندان نبايد به آن توجه كرد چرا كه زيباييهاي موجود در اين حرفه غيرقابل تصور است.
لذت ديدن هزاران جوجه مرغي كه سر از تخم برميآورند و پا به زندگي ميگذارند و يا گوساله و برهاي كه حضور در دنياي جديد را تجربه ميكند، لحظات بسيار دلنشيني را خلق ميكند كه نميتوان آن را با چيز ديگري عوض كرد.
بسياري از مردم فعاليتهاي دامپزشكي را تنها در ارتباط با تامين سلامت حيوانات و مرتبط با دامپروري يا حداكثر حيوانات دستآموز ميدانند و اين در حالي است كه دامنه فعاليت دامپزشكان و سهم آنان در تندرستي جامعه غيرقابل چشمپوشي است.
در واقع با تعريف سازمان بهداشت جهاني از تندرستي تمام تلاشهاي دامپزشكي در راستاي دستيابي به پيشگيري از بيماريها، محافظت از زندگي و افزودن سلامت بر رفاه و سلامت انسان رقم ميخورد كه بيانگر اين معنا و مفهوم از اين رشته تحت عنوان "دامپزشكي در خدمت بهداشت عمومي " است.
در واقع دامپزشكي را بايد بخشي از بيولوژي و پزشكي به طور عام به حساب آورد كه همواره در مسير پيشرفت و شناسايي بيماريها و راههاي كنترل يا مبارزه با آنها ردپايي از دامپزشكي در آن ديده ميشود، بايد اين نكته را نيز در نظر داشت كه اهداف دامپزشكي، تحت عنوان محافظت و تامين سلامت انسان ذكر شده است.
جالب است بدانيد فعاليتهاي دامپزشكي را در اين بخش ميتوان در زمينه پيشگيري و كنترل بيماريهاي مشترك انسان و حيوان، محافظت و كنترل كيفي مواد غذايي، كشف و كنترل مخاطرههاي زيست محيطي، تحقيق در علوم پزشكي و مطالعه مدلهاي حيواني، آموزش، تدريس و تحقيق در دانشگاهها قرار داد.
در زمينه گسترده فعاليتهاي دامپزشكي بايد دانست كه بر اساس قوانين عرضه هر نوع فرآورده هاي خام دامي بايد با نظارت كارشناسان دامپزشكي باشد و اين محدوده گوشت قرمز، گوشت سفيد، تخم مرغ ،شير..... و حتي عسل را نيز در برميگيرد.
وجود بيش از 250 نوع بيماري مهم مشترك انسان و دام كه به طور مستقيم و غيرمستقيم قابليت انتقال به انسان را دارد و در كنار ظهور بيماريهاي نوپديدي چون جنون گاوي، آنفلوانزاي فوق حاد طيور و آنفلوانزاي خوكي اهميت اين رشته را بيشتر آشكار ميكند.
يكي از موضوعات جالب توجهي كه شاغلان اين رشته كه همواره با آنان مواجه هستند، بحث نگهداري حيوانات در محيط خانه است كه به نظر ميرسد روز دامپزشكي مناسبتي خوبي براي بحث در اين زمينه است، در واقع بايد گفت اكنون گرايش به نگهداري از حيوانات خانگي در خانههاي شهري بيشتر با هدف جذابيت موضوع و پركردن اوقات فراغت صورت ميگيرد.
بايد يادآور شد كه در خصوص نگهداري حيوانات در منزل دو ديدگاه كلي در ميان صاحبنظران اين رشته وجود دارد، گروهي معتقدند كه شما حق نداريد حيوان را به خانه بياوريد، گروه ديگر بر اين باورند اگر مردم به نگهداري حيوانات بپردازند، اشكالي ندارد ولي بايد شرايط مساعدي براي نگهداري وجود داشته باشد.
اما اين موضوع براي ما مسلمانان بايد از ديدگاه فقه اسلامي مورد بحث قرار گيرد، در اسلام حقوق حيوانات در ابعاد گوناگون محترم شمرده شده و هيچكس مجاز نيست كه حقوق آنها را رعايت نكند و حيوانات را فداي اميال نفساني خويش سازد.
در واقع در آموزههاي ديني ما عميقا مسائل مهمي همچون آزار نرساندن به حيوانات، رسيدگي به امراض آنان، ثواب مهرباني به حيوانات، عدم ايذاء و اذيت در هنگام كشتار و كشتار با رعايت موازين شرعي، نظافت محل دامداري، تهيه آب و علوفه و بهداشت گوشت پرداخته شده كه از يك سو حاكي از ارزشگذاري به نظام حقوق حيوانات و از سويي نفع رساني به مردم و خدمترساني به آنان همچنين تامين سلامت مادي و معنوي جامعه است.
در دين اسلام جان هر جانداري مادامي كه عامل ضرر بر انسان نباشد، محترم است. در جلد 31 كتاب جواهر الكلام آمده است، هر جانداري كه در اختيار كسي قرار گيرد، بايد وسايل زندگي آن جاندار را تامين كند مگر حيواناتي مانند عقرب، افعي و مار كه ذاتا موذي هستند و يا مانند سگ هار و ديگر حيوانات بيمار لاعلاج كه موجب ضرر هستند.
همچنانكه دين اسلام در مورد جزييترين مسائل و ابعاد زندگي انسانها داراي فرامين ويژه است در مورد حيوانات نيز همچنانكه به تعدادي از آنها اشاره شد داراي دستورات كاملي است كه بايد هركسي وارد اين عرصه ميشود به رعايت آن بپردازد.
سخني از حضرت اميرالمومنين (ع) در اينجا وجود دارد كه ميفرمايند،خدا لعنت كننده حيوان را لعنت ميكند و اين سخن به خوبي بيانگر اهميت توجه به حقوق حيوانات در دين اسلام است.
در واقع آنچه كه از مستفاد اين مفاهيم اسلامي برميآيد اين است كه نگهداري حيوانات مستلزم رعايت كامل شرايط زندگي آنان بايد باشد و از آنجا كه تامين چنين امكانات رفاهي در منزل از قبيل هزينه، فضاي كافي و.... وجود ندارد چنين رويكردي عملا در ايران تبليغ نميشود، جداي از آنكه نگهداري حيوانات در منزل ميتواند زمينهساز برخي بيماريهاي مشترك انسان و دام نيز باشد.
اما روانشناسي جديد در پيوند با دامپزشكي عبارت تازهاي را تحت عنوان "درمان به وسيله حيوانات خانگي " وارد كرده است. ترديدي نيست زندگي شهري امروزه با بسياري از بيماريهايي نظير تنشهاي روحي و افسردگي همراه است كه البته با ايجاد يك رابطه عاطفي در پارهاي موارد ميتوان بر آن فايق آمد.
كساني كه اقدام به نگهداري حيوان ميكنند، زماني را براي رسيدگي و مراقبتهاي اوليه از آن صرف ميكنند و عملا فكر خود را از مشكلاتي كه دارند فارغ كرده و با يك تفريح ذهني همراه ميشوند. در مورد نگهداري حيوانات از سوي كودكان نيز بايد گفت كه اين امر سبب ميشود كه نوعي از احساس مسئوليت در كودك حاصل شود و وي را به خوبي با اين مفهوم كه به زندگي موجود ديگري ارزش قايل شود، آشنا سازد.
البته در ميان موضوعات ديگري چون حيوان آزاري و حيوان ترسي نيز مطرح هستند كه از ذكر آن صرف نظر ميشود.
مسئله ديگري كه در اين زمينه جلب توجه ميكند تلقين اين موضوع در جامعه است كه نگهداري از حيوان گاهي شكلي از مدرنسيم محسوب شده و عدهاي با صرف هزينههاي هنگفت براي نگهداري حيواناتي چون سگ خانگي و فقط به عنوان حيواني سرگرم كننده در جامعه كنوني ما اقدام ميكنند كه در حقيقت بايد آن را نوعي دوري جستن از واقعيات موجود جامعه و بياحترامي به ارزشهاي اخلاقي به حساب آورد كه قطعا قضاوت با آن بر عهده صاحبنظران است.
بايد اين نكته را نيز در نظر داشت كه كسي با نگهداري از حيوانات، تربيت و بهرهگيري از آنها به شكل كاربردي مخالف نيست. نقش سگهاي نگهبان و زندهياب و موضوعاتي از اين دست خود تاكيدي بر اين امر است.
بد نيست به همين مناسبت به موضوع جذاب ديگري نيز اشارهاي شود. همه ما در طول زندگي انواع مختلفي از فرآوردههاي دامي از گوشت قرمز، گوشت سفيد ، تخم مرغ و .... بهره گرفتهايم، فرض كنيد اگر قرار باشد نمايشگاهي از همه آن مرغ و گوسفند و... كه براي سرو غذاي يك انسان ذبح شدهاند برپا شود چه نمايشگاه هولناكي خواهد بود،
همه ما ايرانيان تجربه نگهداري ماهي قرمز را پاي سفرههاي هفتسين به خاطر داريم، تصور كنيد شما هم مثل ماهي قرمز پاي سفره هفتسين و در داخل تنگ كوچك آب در شرايطي به سر ببريد كه با هر تنفس تمام وجودتان با درد و رنج ناشي از كلر موجود در آب همراه باشد، چه احساسي خواهيد داشت.
همچنانكه اشاره شد، دين مبين اسلام دستورات جامعي در مورد حقوق حيوانات دارد، به به طوري كه حتي شكار حيوانات براي تفريح و بدون احتياج حرام است يا شكار جوجه پرندگان در آشيانه مادامي كه به پرواز در نيامده است حرام شمرده ميشود زيرا كه جوجه در آشيانه در پناه خداست.
البته پايان دادن به حيات حيوان حلال گوشت با ذبح شرعي امري قانوني در اسلام به حساب ميآيد اما براي همين ذبح نيز قوانين ويژهاي وجود دارد كه در اين ميان رعايت حقوق حيوانات اهميت ويژه دارد.
از اين موضوعات نيز كه بگذريم بايد بدانيم كه روزانه ميليونها مرغ، گوسفند، گاو و ... به خاطر ما انسانها پرورش داده شده و سپس به مصرف ميرسند، بيماريها به سراغ برخي از آنان ميآيد و بدون هيچ كارايي از دست مي روند. عدهاي از آنها حتي قبل از رسيدن به كشتارگاهها در قفسهاي تنگ ميميرند، در واقع تماشاي چنين صحنههايي شايد به همين سادگي نباشد در حقيقت كار بسيار طاقتفرسايي خواهد بود كه شما موجود زندهاي را پرورش دهيد و سپس آن را به همين راحتي از دم تيغ بگذرانيد، البته چارهاي هم در آن نيست اما دامپزشكان مجبورند هر روز با اين صحنهها روبه رو شوند.
در پايان بايد گفت كه بخش عمدهاي از اين حجم كاري با هدايت و نظارت كارشناسان دامپزشك صورت ميگيرد و تلاش همه آنها اين است كه شعار "دام سالم، غذاي سالم و انسان سالم " تحقق پيدا كند.