امید تازه برای اجرایی شدن مبارزه بيولوژيکی با «شانه‌دار» مهاجم درياي خزر

به گزارش روابط عمومی سازمان شیلات ایران ، رئيس مؤسسه تحقيقات شيلات با اشاره به واگذاري رياست کميسيون منابع زنده درياي خزر تا سال 2010 به ايران ابراز اميدواري کرد که با نهايي شدن مذاکرات با کشورهاي حاشيه خزر مبارزه بيولوژيکي با شانه‌دارهاي درياي خزر اجرايي شود.
دکتر مطلبي با اعلام خبر فوق افزود: به فعاليتهاي اين مؤسسه در زمينه شانه‌دارها ( Mnemiopsis leidyi ) اشاره کرد و اظهار داشت: محققان کشور در زمينه مبارزه با مهاجمان درياي خزر توانسته‌اند موفقيت‌هايي را در چند سال گذشته به دست آورند.
وي اضافه کرد: بر اساس مطالعاتي که در مؤسسه تحقيقات شيلات انجام شده تنها راه مبارزه با شانه‌دارها که از راه آب توازن کشتي‌ها وارد درياي خزر شده و خسارات سنگيني به اکوسيستم وارد کرده و متاسفانه در اين محيط ماندگار شده اند، مبارزه بيولوژيك است.
بهترين راه‌هاي مبارزه
رئيس مؤسسه تحقيقات شيلات پيوند زدن موجودات زنده‌اي به نام شانه‌خوار يا برواتا (Beroe Owata) را از بهترين راه‌حل‌هاي مبارزه با شانه‌دارها ذکر کرد و افزود: در مطالعاتي که در سال هاي اخير در مؤسسه تحقيقات شيلات صورت گرفت به اين نتيجه رسيديم که تنها راه مبارزه با اين مهاجمان، رهاسازي برواتا در درياي خزر است برواتاها به عنوان دشمنان شانه‌دارها مي‌توانند با به خطر انداختن منبع تغذيه، جمعيت اين مهاجمان را کنترل کنند.
دليل اجرايي نشدن روش رهاسازي برواتا
مطلبي شرايط جغرافيايي را دليل اجرايي نشدن اين روش در درياي خزر ذکر کرد و گفت: شرايطي که در درياي خزر داريم با شرايطي که در خليج فارس و درياي عمان داريم بسيار متفاوت است. در خليج فارس به دليل شرايط جغرافيايي خاص مي‌توانيم نتايج تحقيقات خود را اجرايي کنيم ولي درياي خزر يک منطقه حفاظت شده توسط برخي از ارگانهاي و سازمانهاي بين‌المللي، سازمان حفاظت محيط زيست درياي خزر، فائو و کشورهاي حاشيه درياي خزر است و هر کدام از اين نهادها و کشورها حساسيتهايي نسبت به اين حوزه دارند.
وي با اشاره به تاييد روش ارائه شده از سوي مؤسسه تحقيقات شيلات به مراکز بين المللي، اضافه کرد: تمامي کارشناسان بر اين باورند که رهاسازي برواتا به درياي خزر باعث مي‌شود به تدريج و با گذشت زمان زنجيره غذايي شانه‌دار تهديد شود و ميزان آن به اندازه‌اي کاهش يابد که نتواند خسارت وارد کند. از سوي ديگر زماني که موجودات زنده‌اي مانند زئوپلانکتون ها رشد کنند و با توجه به اينکه زئوپلانکتون ها منبع تغذيه کيلکا ماهيان هستند به مرور جمعيت آنها که بر اثر تهاجم شانه‌دارها کاسته شده، افزايش مي‌يابد.
اميد تازه براي اجرايي شدن مبارزه بيولوژيکي
دکتر مطلبی با اشاره به مشکلات حل معضل شانه‌دارها در درياي خزر گفت: ايران تاکنون اجازه اجرايي کردن نتايج تحقيقات خود را در درياي خزر نداشت اما پس از تصدي ايران به رياست کميسيون منابع زنده درياي خزر تا سال 2010 اميدواريم شيوه مبارزه بيولوژيك براي مبارزه باMnemiopsis leidy اجرايي شود.
مطلبي اظهار داشت: موضوع شانه‌دارها در حال حاضر از سوي سازمان شيلات ايران در جريان مذاکرات دو جانبه با روسيه مطرح شده است و اميدواريم با توافق دو جانبه، زمينه لازم براي رها سازي برواتا پس از يک سيکل 3 تا 4 ماهه در درياي خزر اجرايي شود.
رهاسازي برواتا
عباسعلی مطلبی يادآور شد: عليرغم مخالفت هايي که در زمينه رهاسازي برواتا شد، موسسه تحقيقات پژوهش های خود را متوقف نکرد و در زمينه‌هايي چون ميزان تحمل برواتا در آبهاي شور درياي خزر، احتمال انتقال عوامل بيماري‌زا به اکو سيستم درياي خزر از سوي اين جاندار و سازگاري (Adabtation) برواتا با اکوسيستم درياي خزر نه در شرايط آزمايشگاهي و پايلوت بلکه در وسعت بيشتر انجام شد.
رئيس مؤسسه تحقيقات شيلات مبارزه بيولوژيک را کم‌هزينه‌ترين، سريع‌ترين و کم‌خطرترين شيوه کنترل جمعيت شانه‌دارها در درياي خزر ذکر کرد و ادامه داد: اميدواريم با توجه به مذاکرات در زمينه مبارزه با شانه‌دارهاي درياي خزر، پنج کشور روسيه، قزاقستان، ترکمنستان، آذربايجان و ايران به توافق قطعي در اين زمينه دست يابند و اين پروژه مشترک اجرايي شود.
گفتنی است شانه‌داري که وارد درياي خزر شده بومي اقيانوس اطلس است که از طريق آب توازن کشتي ها وارد درياي سياه و سپس از همين طريق وارد درياي خزر شده است که در سال هاي اول تعداد آنها بين دو تا سه کيلوگرم در هر مترمربع بوده است. اين موجودات با تغذيه از فيتوپلانکتون ها لطمات زيادي به زیست بوم درياهاي خزر و سياه وارد کرده اند به طوري که صيادان، درياي سياه را به سمت درياي مديترانه ترک کردند و در ايران نيز صيادان شمال با مشکلات عديده‌اي مواجه هستند.